[neidio i'r prif gynnwys | skip to main content]

Caws Cymru

Manylion a Disgrifiad y Llyfr | Book Details & Description

  • ISBN: 9781845270360
  • Awdur: Eurwen Richards
  • Cyhoeddi Gorffennaf 2006
  • Addaswyd/Cyfieithwyd gan Esyllt Nest Roberts.
  • Fformat: Clawr Meddal, 209x147 mm, 104 tudalen

Cyfrol yn bwrw golwg ar gynhyrchu caws yng Nghymru gan sôn am yr hufenfeydd, y dirywiad, a'r adfywiad presennol. Ffotograffau du-a-gwyn, a 32 tudalen o ffotograffau lliw.

Adolygiad Gwales
Mae Caws Cymru yn rhan o gyfres o lyfrau a gyhoeddir gan Wasg Carreg Gwalch sy’n sôn am hanes a thraddodiad y diwydiant bwyd yng Nghymru, ac mae’r gyfrol hon yn olrhain y traddodiad gwneud caws o’r cyfnod cyn y chwyldro diwydiannol hyd heddiw.

Mae Eurwen Richards, yr awdures, yn amlwg yn arbenigwraig yn y maes ac wedi ymchwilio’r hanes yn drwyadl. Ceir hanes twf y diwydiant caws yn sgil y cynnydd yn yr ardaloedd diwydiannol yn y 19eg ganrif. Erbyn canol y ganrif ddiwethaf roedd caws yn cael ei gynhyrchu ar raddfa ddiwydiannol mewn hufenfeydd ym mhob cwr o Gymru, hyd nes i’r fwyell gwympo ar y diwydiant yn 1980au. Cawn wybod am y broses a’r dechneg o wneud caws a hanes y ‘co-ops’ a sefydlwyd gan yr amaethwyr i brosesu a gwerthu eu cynnyrch.

Ond er gwaethaf cyflwr enbyd y diwydiant llaeth yng Nghymru heddiw, eironi’r sefyllfa yw bod diwedd yr 20fed ganrif wedi gweld dadeni yn y diwydiant caws Cymreig, gyda chynhyrchwyr bychain yn creu caws arbenigol o safon uchel. Mae’r ddwy bennod olaf yn cloi’r cyfan drwy restru cynhyrchwyr caws presennol Cymru (tua 20 ohonynt) a rhoi hanes y bobl sydd y tu ôl i’r mentrau diweddaraf hynny.

Dwy gŵyn fechan sydd gennyf. Teimlais fod arddull ysgrifennu'r awdur ychydig fel llyfr testun ar brydiau, ac mae’r clawr braidd yn (maddeuwch imi!) gawslyd yr olwg. Ond wedi dweud hyn, mae’r gyfrol yn gofnod pwysig o ddiwydiant traddodiadol ac rwy’n siŵr bydd yn apelio at y rheiny sydd â diddordeb mewn hanes amaeth a chefn gwlad.

Gaynor Jones