[neidio i'r prif gynnwys | skip to main content]

Dre-Fach Felindre a'r Diwydiant Gwl‚n

Manylion a Disgrifiad y Llyfr | Book Details & Description

  • ISBN: 9780863819872
  • Awdur: J. Geraint Jenkins
  • Cyhoeddi Mehefin 2005
  • Fformat: Clawr Meddal, 210x148 mm, 88 tudalen

Cyfrol ddarluniadol hynod ddiddorol yn olrhain hanes llewyrchus y diwydiant gwlân yn nyffryn Teifi yn ystod y 19eg ganrif a'r 20fed ganrif, yn arbennig yn ardal Dre-fach Felindre. 60 llun lliw, 30 llun du-a-gwyn ac 1 map. Mae fersiwn Saesneg ar gael.

Adolygiad Gwales
Addasiad gan Megan Jones o lyfr arall gan Geraint Jenkins yw ail gyfrol Cyfres y Grefft, ond pam na ddywedwyd mai’r un Saesneg a argraffwyd gan Wasg Gomer yn 1976, Dre-fach Felindre and the Woollen Industry, oedd hwnnw? Ar wahân i ddau baragraff a ychwanegwyd ar y diwedd, trosiad ffyddlon o destun y llyfr hwnnw yw’r un newydd. Croesewir ei gael yn Gymraeg. 22 o wahanol luniau du a gwyn oedd yn y gyfrol wreiddiol ond aed i’r drafferth i gasglu cyfanrif o 86 o luniau (56 mewn lliw), o bobl, peiriannau ac adeiladau, ar gyfer y gyfrol atyniadol a thra lliwgar newydd. Yn anffodus, gan mai cyfrol yw hon ar hanes un ardal, fe gynhwyswyd rhai lluniau o beiriannau a gedwir yn yr Amgueddfa Wlân nad ydynt i gyd o angenrheidrwydd yn gysylltiedig â hanes yr ardal, ac yn sicr nid yw’r lluniau o Bulgaria (t. 7) a Connemara (t.10)yn berthnasol iddi o gwbl.

Seiliwyd ffeithiau’r gyfrol wreiddiol, megis a gydnabyddir yn ei chyfeirnodau, i raddau sylweddol ar gyfrol o waith Daniel E. Jones, Hanes Plwyfi Llangeler a Phenboyr, a gyhoeddwyd yn 1891, ynghyd â dogfennau Cyfrifiad y Boblogaeth, 1841–1871. Mae cyfoeth o wybodaeth am gyfnod mwy diweddar i’w weld erbyn hyn yn nogfennau Cyfrifiadau 1881, 1891 ac 1901. Heblaw hynny, bu gan Dyfed Elis-Gruffydd erthygl bwysig, 'Power and the Woollen Industry of the Middle Teifi Valley, 1880-1914' yn The Welsh Historian, rhifyn Hydref 1986, a bydd angen rhoi sylw i draethawd MA A.W. Evans (Aberystwyth, 1997) ar 'Gweithwyr y Diwydiant Gwlân yn Dre-fach Felindre a’u Diwylliant', heblaw dogfennau perthnasol o’r ardal yn yr Amgueddfa Werin yn Sain Ffagan, yr Amgueddfa Wlân ac Archifdy Caerfyrddin.

Y gobaith yw y cymhellir rhywrai gan y gyfrol hon i ymroi at ddiweddaru hanes y gwlân yn Nhre-fach Felindre.

D.G. Lloyd Hughes