[neidio i'r prif gynnwys | skip to main content]

Eglwysi Cymru a'u Trysorau

Ar Sêl! | On Sale!

Prîs | Price: £2.00

Prīs Gwreiddiol | R.R.P. £4.75






Ychwanegu i fy Rhestr Fer
Add to My Wish List

Manylion a Disgrifiad y Llyfr | Book Details & Description

  • ISBN: 9780863818240
  • Awdur: Edgar W. Parry
  • Cyhoeddi Ebrill 2003
  • Fformat: Clawr Meddal, 182x124 mm, 152 tudalen

Cyfrol ddiddorol am eglwysi ac abatai Cymru yn cynnwys braslun o hanes yr Eglwys drwy'r canrifoedd ynghyd â gwybodaeth werthfawr am bensaerniaeth a thrysorau'r eglwysi, yn arbennig y sgriniau crefftus a ddiogelwyd mewn amryw ohonynt. 42 ffotograff du-a-gwyn a 12 braslun.

Adolygiad Gwales
Dylid croesawu unrhyw gyfrol sy'n ceisio deffro ymwybyddiaeth y Cymro yn ei etifeddiaeth, a rhaid diolch i Edgar Parry am ddwyn ein sylw at y cyfoeth o drysorau sydd ar garreg ein drws. Canolbwyntia ar yr eglwysi plwyf Anglicanaidd a geir trwy Gymru benbaladr, ac ar y cyfoeth o nodweddion hanesyddol a phensaernïol digon distadl yr olwg, ond hynod arwyddocaol, sy'n perthyn iddynt.

Ceir gan yr awdur arolwg cynhwysfawr o hanes cynnar yr eglwys Gristnogol yng Nghymru, ac o'r mudiad mynachaidd diweddarach, gan roi sylw arbennig i fynachlogydd enwog Cwm-hir, Ystrad Fflur a Glyn-y-groes. Mae'n eithaf sicr o'i ffeithiau, er y gellid dadlau na ddylid parhau i sôn am un 'eglwys Geltaidd' (t. 16), ac nad 'ceidwadwyr' diwylliant (t. 30) oedd yn Ystrad Fflur.

Yn naturiol, mae pererindota yn cael cryn dipyn o sylw yn y gyfrol, gan bwyso ar dystiolaeth hanesyddol a llenyddol, a chan ganolbwyntio ar ganolfannau pwysig Pennant Melangell, Llandderfel a Threffynnon. Syndod oedd gweld cyn lleied o sylw'n cael ei roi i Enlli ac i lwybrau'r pererinion i'r ynys honno, yn enwedig o gofio am ddylanwad y llwybrau hynny ar nifer helaeth o eglwysi Llŷn.

Yn ail adran ei gyfrol y gwelwn yr awdur ar ei orau, wrth iddo ganolbwyntio ar bensaernïaeth yr eglwysi, gyda golwg tros ysgwydd megis ar y mudiadau a ddylanwadodd ar newidiadau ffurf a llun tros y canrifoedd. Cefais flas mawr ar ei ymdriniaeth â nodweddion megis dodrefn, llofft y grog, sgriniau a misericordiau (bydd yn rhaid i chi ddarllen y llyfr i weld beth yw'r rheiny!), a chaiff amryw o ddarllenwyr agoriad llygaid o gael esboniad hwylus o ddelweddau eglwysig, megis y pelican, yr eryr a'r llwynog, ac o gefndir y symbolau a welir oddi mewn i'r adeiladau. Yn rhan olaf y llyfr, trafodir nifer o eglwysi unigol ledled Cymru lle ceir amrywiaeth o nodweddion diddorol, gan gynnwys Biwmares, y Drenewydd, Llaneilian, Patrico a Chlynnog, gan godi blys ar y darllenydd i fynd i grwydro llwybrau newydd.

Llwyddodd Edgar Parry i gyflwyno'r astrus yn ddifyr a diwastraff, a dylid ei longyfarch am wneud hynny mewn Cymraeg ystwyth. Dylid llongyfarch y wasg hithau am y defnydd addas o ddarluniau du a gwyn, ac am glawr deniadol. Bydd hwn yn llawlyfr hwylus i'r darpar bererin chwilfrydig sydd â'i fryd ar ganfod trysorau hanesyddol eglwysig Cymru, ac ar amgyffred eu harwyddocâd.

Maredudd ap Huw