[neidio i'r prif gynnwys | skip to main content]

Eryri (Cyfres Bröydd Cymru: 16)

Manylion a Disgrifiad y Llyfr | Book Details & Description

  • ISBN: 9780863819940
  • Awdur: Dewi Tomos
  • Cyhoeddi Gorffennaf 2005
  • Fformat: Clawr Meddal, 210x148 mm, 128 tudalen

Cyfeirlyfr diddorol i gyfoeth ac amrywiaeth ardal Eisteddfod Genedlaethol Cymru Eryri a'r Cyffiniau 2006, yn cynnwys gwybodaeth am hanes a diwylliant, byd natur a diwydiant, llenyddiaeth a chrefydd, adeiladau a chymeriadau nodedig y fro. Ceir ffotograffau du-a-gwyn a mapiau.

Adolygiad Gwales
Pleser pur oedd cael y cyfle i daro golwg dros y gyfrol hon ar gyfer yr adolygiad hwn. Rhaid, ar y dechrau, ganmol y sawl sy'n gyfrifol am gyflwyno'r gyfres hynod boblogaidd hon, Cyfres Broydd Cymru i'r darllenwyr. Yn wir, mae'r gyfres yn mynd o nerth i nerth, ac mae'r gyfrol ddiweddaraf, yr unfed ar bymtheg, Eryri, gan Dewi Tomos, yn brawf o hynny.

Mae'r cyflwyniad i'r gyfrol ynddo'i hun yn datgelu cariad angerddol yr awdur tuag at ei fro a'i phobl. Sut allwn ni beidio ag uniaethu ag ef a'i gynefin wrth ddarllen y geiriau hyn: 'Er pob ymdrech gan Rufeiniwr, Norman a Sais, ry'n ni yma o hyd . . . Eryri; nefoedd ar y ddaear'.

Fel pob arweinydd profiadol, aiff Dewi Tomos â ni ar daith drwy ei hoff ardal trwy dynnu'n sylw at brif nodweddion Eryri, gan gychwyn trwy gyflwyno daeareg y fro hyfryd hon. Cawn ganddo ddisgrifiad manwl o'r creigiau y mae ef mor gyfarwydd â hwy, ac am eu datblygiad i'r bryniau a'r mynyddoedd a welwn heddiw. Defnyddiol dros ben yw rhestr o enwau'r prif fynyddoedd, ynghyd ag enwau'r nentydd, afonydd a llynnoedd yn y dalgylch a gynhwysir.

Yna, fe'n tywysir drwy'r oesoedd, o Oes y Cerrig i'r Oesoedd Canol, gan drafod sawl cromlech, carnedd a chroesau ar y daith. Trafodir nifer o hynodion eraill Eryri, o ffynhonnau, anheddau, plasau a chestyll mewn modd addysgiadol iawn. Mewn ardal gyfoethog ei chwedlau a'i straeon gwerin, naturiol yw gweld pennod wedi'i neilltuo ar gyfer yr agwedd honno o hanes bro Eryri. Difyr odiaeth yw'r cyfeiriadau at ddinas Bangor, tref Caernarfon a'r pentrefi amgylchynol, a'r enwogion sy'n perthyn iddynt. Fel un o ardal chwarelyddol, cefais y bennod ar Fwynfeydd a Chwareli yn ddefnyddiol iawn hefyd, a chael fy swyno gydag ambell enw ar y mwynfeydd, megis 'Simne'r Dylluan', 'Gwernor' a 'Benallt'.

Rhaid canmol safon y lluniau, a'r dewis ohonynt, sydd wedi'u gosod yn daclus yng nghanol y llyfr, gan fanteisio ar bapur pwrpasol y wasg ar gyfer hynny. Un feirniadaeth efallai. Trueni na fyddai gwell trefn ar y gosod, gan fod gormod o ddarnau gwag ar ddiwedd ambell bennod, ond nid yw hynny'n tlodi dim ar gynnwys y llyfr.

Cyfrol ddiddorol, llawn gwybodaeth, a naws werinol, gyfforddus yr awdur o gofnodi'r cyfan yn ychwanegu at ei blas. Diolch iddo am ein harwain mor fedrus i'r fro arbennig hon. Croeso i Eryri!

Vivian Parry Williams