[neidio i'r prif gynnwys | skip to main content]

Gorllewin Morgannwg (Cyfres Bröydd Cymru: 14)

Manylion a Disgrifiad y Llyfr | Book Details & Description

  • ISBN: 9780863818318
  • Awdur: Dewi E. Lewis
  • Cyhoeddi Mai 2003
  • Fformat: Clawr Meddal, 210x148 mm, 98 tudalen

Cyfeirlyfr diddorol yn portreadu cyfoeth ac amrywiaeth ardal Eisteddfod Genedlaethol Urdd Gobaith Cymru Bro Tawe, Nedd ac Afan 2003, yn cynnwys gwybodaeth am hanes a llenyddiaeth, crefydd a chymeriadau pwysig, diwylliant a diwydiant y fro, ynghyd â manylion am atyniadau hamdden. Mapiau a ffotograffau du-a-gwyn.

Adolygiad Gwales
Fel merch a fagwyd yng Ngorllewin Morgannwg, wedi byw yma erioed ac yn golygu treulio gweddill fy mywyd yma, roedd gen i dipyn o ddiddordeb yn y gyfrol hon. Es ati i'w darllen gan feddwl y byddai'r wybodaeth eisoes yn gyfarwydd i mi. Ond rhaid cyfaddef, er i mi gael fy magu gan rieni oedd yn awyddus i dreulio'r penwythnosau yn ymweld â chestyll, gerddi ac unrhyw lefydd eraill o ddiddordeb lleol, dysgais nifer o ffeithiau newydd yn y llyfr hwn. Mae'r awdur yn ymdrin â phob pwnc perthnasol, o hinsawdd a thywydd nodweddiadol yr ardal i chwedlau ac ofergoelion y fro.

Wrth ddarllen y gyfrol, nid gwybodaeth yn unig yw'r cynnwys ond ceir nifer o ychwanegiadau bach sydd yn unigryw i'r ardal, er enghraifft, dywediadau a phenillion y bobl leol ynglŷn â'r tywydd neu wahanol ardaloedd. Diddorol hefyd oedd dysgu am enwau’r gwahanol ogofâu neu raeadrau er enghraifft. Fel plentyn, byddwn yn ymweld â'r llefydd hyn heb feddwl am eu hanes na'u henwau, ond cefais f'atgoffa o'r holl lefydd hudol hyn a chael dysgu llawer mwy amdanynt mewn arddull hwylus a syml. Ceir lluniau o'r ddinas a'r wlad, mapiau o dirwedd yr ardal a map yn dangos holl eglwysi a chapeli Penrhyn Gŵyr. Ceir hefyd lawer o wybodaeth ymarferol a defnyddiol am nifer fawr o atyniadau lleol, er enghraifft: sut i gyrraedd y gwahanol lefydd, boed yn draeth neu'n eglwys, oriau agor, manylion parcio a'r cyfleusterau sydd wrth law. Yng nghefn yn llyfr hefyd mae rhestr o rifau ffôn defnyddiol a gwybodaeth bellach.

Camp y llyfr yn fy marn i oedd ei hwylustod. Nid llyfr hanes mo hwn, ond yn hytrach llyfr sydd yn ateb unrhyw gwestiwn am yr ardal gan gynnig ffeithiau hanesyddol, nodi'r newidiadau a fu dros y blynyddoedd, a'r hyn sydd i'w weld heddiw, yn ogystal â chyffwrdd â bywyd gwyllt y fro, yr adar sydd i'w gweld ac unrhyw anifeiliaid neu famaliaid eraill. Mae'r awdur wedi llwyddo i grynhoi cymaint o wybodaeth ddiddorol mewn llai na chan tudalen gan osgoi gwneud y llyfr yn un ffeithiol a sych i'w ddarllen. Ceir yma bob nodwedd o Orllewin Morgannwg a fyddai o ddiddordeb i bobl leol yn ogystal ag ymwelwyr, ac mae'r amrywiaeth sydd o fewn y gyfrol yn adlewyrchu amrywiaeth yr ardal.

Saran Prydderch