[neidio i'r prif gynnwys | skip to main content]

Gorllewin Penfro (Cyfres Broydd Cymru: 13)

Manylion a Disgrifiad y Llyfr | Book Details & Description

  • ISBN: 9780863817793
  • Awdur: Eirwyn George
  • Cyhoeddi Gorffennaf 2002
  • Fformat: Clawr Meddal, 210x148 mm, 84 tudalen

Cyfeirlyfr hynod ddifyr gan hanesydd lleol a bardd i nifer o fannau diddorol yng ngorllewin sir Benfro, yn cynnwys gwybodaeth werthfawr am hanes a byd natur, diwylliant a diwydiant, crefydd a phersonoliaethau enwog. 40 ffotograff du-a-gwyn.

Adolygiad Gwales
Dros y blynyddoedd diwethaf mae Eirwyn George wedi cael y llaw uchaf mewn llyfrau'n ymwneud â Sir Benfro. I ddweud y gwir, heblaw am Dillwyn Miles yntau, mae’n rhaid taw Eirwyn George yw’r mwyaf cynhyrchiol o holl awduron cyfoes y sir. Nid yw bod yn blentyn i’r ardal a threulio’r rhan fwyaf o’i oes yno wedi golygu nad yw wedi ildio’n llwyr i gyfaredd hudolus y gorllewin. Yn ei holl lyfrau daw ei gariad at Benfro yn gwbl amlwg, ac nid yw Gorllewin Penfro yn wahanol yn hynny o beth.

Llyfr a gyhoeddwyd ar gyfer ymweliad yr eisteddfod â Thyddewi yw hwn, fel y gweddill yng Nghyfres Broydd Cymru, ac mae’n mynd â’r teithiwr i’r ardal honno sy’n ymestyn i’r gorllewin o drefi Abergwaun a Hwlffordd ac i’r gogledd o Aberdaugleddau. Gwlad amrywiol iawn gyda ffin ieithyddol y Landsker, sy’n rhannu’r sir pentigily, yn torri ar ei thraws. Mae’n rhaid dweud fod hyn wedi’i adlewyrchu yn y gyfrol gyda’r gogledd-orllewin yn llwyddo i hudo’r tywysydd yn fwy na’r de-orllewin. Yno mae yng ngwlad y pererinion, gwlad Dewi a Non a Stinan, gwlad beirdd fel Waldo a James Nicholas – dim rhyfedd ei fod yn adrodd hanes yr ardal hon gydag afiaith. Ond mae’r gyfrol hefyd yn gwneud chwarae teg â’r de-orllewin, gwlad y “down-belows”, ac fe gefais i yr adran ar Hwlffordd yn gyflwyniad hylaw i’r dref hynod honno.

Yn ogystal â’r cyflwyniad i bentrefi, trefi a chymeriadau diddorol y gorllewin, ceir cyflwyniad byr i dafodiaith Gymraeg yr ardal (trueni nad oedd cyfle i sôn ychydig yn ogystal am dafodiaith Saesneg hynod yr ardal) ac adran o wybodaeth ddefnyddiol ac ymarferol ar gyfer y teithiwr. Mae’r gyfrol hefyd yn cynnwys nifer dda o ffotograffau wedi’u tynnu gan yr awdur ei hun, ynghyd â mapiau. Efallai taw’r mapiau yw man gwan y gyfrol; byddai’n syniad da i’r sawl sy'n awyddus i ddilyn yr awdur ar hyd pob feidir droellog mae’n cyfeirio ati i fod â rhai o fapiau’r Arolwg Ordnans yn ei feddiant. Oherwydd mae yr un mor hawdd ymgolli yn Sir Benfro ag yw hi i fynd ar goll – fel y profodd R. T. Jenkins wrth chwilio am Lan-lwy (Llandeloy)!

Lyn Lewis Dafis