[neidio i'r prif gynnwys | skip to main content]

Llais Un yn Llefain

Manylion a Disgrifiad y Llyfr | Book Details & Description

  • ISBN: 9780863817588
  • Cyhoeddi Mai 2002
  • Golygwyd gan Ian Rowlands
  • Clawr Meddal, 182x121 mm, 118 tudalen

Disgrifiad Gwales
Casgliad difyr o dair monolog gyfoes, sef addasiad Sharon Morgan o stori fer gan Simone de Beauvoir, a dwy fonolog wreiddiol, 'Sundance' gan Aled Jones Williams a 'Môr Tawel' gan Ian Rowlands, ynghyd â rhagymadrodd gwerthfawr gan Nic Ros a sylwadau'r tri actor a gyflwynodd y monologau ar lwyfan gyntaf.

Adolygiad Gwales
Mae Llais Un yn Llefain yn cynnig digon i gnoi cil arno: yn ogystal â thair drama ceir ynddi gyflwyniad y golygydd (un o’r dramodwyr), Ian Rowlands, rhagymadrodd gan Nic Ros a chyflwyniadau gan y tri actor a berfformiodd gynhyrchiadau cyntaf y tair drama.

Mae’r gyfrol hon yn dwyn i gof yr hen drafodaeth: ai ffurf ar lenyddiaeth yw drama brintiedig ynteu gwaith anorffenedig y mae’n rhaid ei gwblhau gan weledigaeth artistiaid llwyfan? I ba raddau mae’r dramâu hyn yn llwyddo, felly, fel gweithiau llenyddol ac fel sgriptiau i’w datblygu gan artistiaid eraill?

Mae’r tair drama, er yn fonologau, yn wahanol iawn eu harddull a’u hapêl. Mae Sundance, gan Aled Jones Williams, yn darllen yn gyffrous ac yn bleserus o rwydd – er gwaethaf cymhlethdodau emosiynol y cymeriad. Hawdd yw adnabod y cymeriad, a’i seicoleg wrth iddo ein tywys drwy ribidirês o atgofion ac emosiynau. Mae’n gymeriad pathetig sy’n cael ei ddyrchafu, drwy gydymdeimlad yr awdur, i lefel arwrol – neu wrth-arwrol. Mae arddull y geiriau, y gwibio parhaus rhwng y presennol a’r gorffennol, a’r cyfeiriadau at ffilmiau cowboi yn sicrhau amrywiaeth yn ein hymateb, a rhythm prysur sy’n ein hannog i ddarllen ymlaen. Gellir dychmygu, er nad yw’n ddrama hawdd ei pherfformio, iddi roi llawer o foddhad i unrhyw actor. Camp Sundance yw iddi lwyddo ar lefel benodol – Cymru troad y ganrif – ac fel sylw ehangach ar sefyllfa druenus dynoliaeth.

Mae gan Gobeithion Gorffwyll, gan Sharon Morgan, yr un fath o apêl ddeublyg. Addasiad ydyw o stori fer gan Simone de Beauvoir. Mae rhythmau stacato llawer o’r cymalau byrion yn adlewyrchu ing Muriel – y fenyw sydd yn ceisio ac yn gwrthod ymadael â’i sefyllfa a’i gorffennol. Addasiad yn hytrach na chyfieithiad ydyw, ac wrth ei haddasu mae’r awdures wedi adleoli’r stori o ran amser a lle. Mae hon yn ddrama llawer mwy cymhleth i’w darllen – ac mae hynny'n ddealladwy wrth gofio i Sharon Morgan ysgrifennu’r ddrama iddi hi ei hun ei pherfformio – ond er yn gymhleth mae’n ddrama bwerus ar bapur – ac, fe dybiaf, yn fwy pwerus o gael ei llwyfannu.

Ysgrifennwyd Môr Tawel gan Ian Rowlands ar ffurf cyfres o atgofion a sylwadau mewn neges gan forwr y G19 i gydwladwr yn ôl yng Nghymru. Areithiau hir, troellog ac addurnedig a geir yma sydd yn elwa, yn ddi-os, o grefft actor da i’w codi’n fyw a’u chwistrellu â rhywfaint o realaeth.

Mae teitl rhagymadrodd Nic Ros – Siarad â’u Hunain yn crynhoi penbleth unrhyw actor wrth iddo ef neu wrth iddi hi orfodi’i hun i weithio heb y ‘prop’ mwyaf gwerthfawr – sef actor neu actores arall – a throedio’r llwyfan ar ei ben neu ar ei phen ei hun. Er nad oes rhaid cytuno â’i honiad fod y dramâu hyn yn fwy heriol na mathau eraill o fonologau (gwn yn sicr y bydd nifer o actorion yn anghytuno’n llwyr ag ef!), mae’n rhagymadrodd gwerthfawr – gresyn ei fod mor fyr.

Dyma gyfrol ddefnyddiol mewn sawl ffordd – i fyfyrwyr, i ddarllenwyr ac i artistiaid llwyfan. Ar ddiwedd ei rhagymadrodd hithau i Gobeithion Gorffwyll mae Sharon Morgan yn ‘... gobeithio y gwnaiff rhyw actores orffwyll arall ei pherfformio yn y dyfodol...’. Ewch ati.