[neidio i'r prif gynnwys | skip to main content]

Menyw a Duw yn Dial - Dwy Ddrama: Dyn Eira a y Twrch Trwyth (Cyfres i'r Golau)

Manylion a Disgrifiad y Llyfr | Book Details & Description

  • ISBN: 9780863819094
  • Awdur: T. James Jones
  • Cyhoeddi Mehefin 2004
  • Cyhoeddwr: Gwasg Carreg Gwalch, Llanrwst
  • Fformat: Clawr Meddal, 185x124 mm, 160 tudalen

Dwy ddrama gan T. James Jones sef 'Y Dyn Eira' am ddau gyn-gariad 50 oed yn ail-fyw rhagrith a thensiynau eu perthynas flaenorol a 'Y Twrch Trwyth' am natur maddeuant a dialedd wrth i lofrudd lesbaidd ddychwelyd adref wedi cyfnod o garchar.

Adolygiad Gwales
DYN EIRA
Ar yr olwg gyntaf mae'r ddrama hon bron yn ddiarhebol o gyfarwydd: pregethwr gwadd yn cyrraedd tŷ un o'r chwiorydd – athronydd – ar gyfer cinio dydd Sul wedi'r cwrdd boreol. Ac, wrth gwrs, cawn glywed awgrym, yn fuan ar ôl dechrau'r ddrama, i'r ddau gael rhyw fath o berthynas flynyddoedd cyn y cyfarfyddiad hwn. Ond ar ôl agoriad diogel, cawn ein harwain i dir peryglus. Ni ddatgelir y cwbl ar y cychwyn; yn hytrach, cawn ein bwydo – a’n temtio –fesul tipyn, â thameidiau blasus o wybodaeth am eu gorffennol ac am eu presennol (na ddylid eu datgelu yn yr adolygiad byr hwn.

Mae credoau'r Parchedig a rhesymeg yr athronydd yn eu gosod benben â'i gilydd. Cynydda'r sgwrs a'r dadlau rhyngddynt fel rhyw fath o ddawns farwolaeth: ar brydiau rydym ni, fel voyeurs, yn casáu'r ddau ohonynt; dro arall teimlwn drueni drostynt; weithiau gobeithiwn weld eu hachubiaeth; ond wedyn, er gwaetha'n rhagfarn foesol, erfyniwn ar yr awdur i adael i'r ddau ildio i reddf serch yn hytrach na gwrando ar resymeg – a'n caniatáu i brofi'r digwyddiad.

Mae iaith y ddrama'n gyforiog o idiomau, ac ychwanega hyn at drueni ansicrwydd y ddau – fel petaent yn cuddio y tu ôl i flynyddoedd o ddywediadau a dyfyniadau. Er gwaethaf realaeth y sefyllfa, a'r cymeriadau, mae'r awdur yn creu tirwedd dramatig mytholegol o ddirfodiaethol. Drama ddifyr ag ynddi ddigon o ddeunydd i gnoi cil drosto yw hon.

Y TWRCH TRWYTH
Dyma ddrama am ddial a maddeuant – neu, yn hytrach, am ein hanallu i faddau'n hawdd a'n gorbarodrwydd i dwyllo, i ddial ac i frifo. Fe'i lleolir yn bendant mewn un ardal – bro Carn Ingli yn Sir Benfro. Er nad drama delynegol mohoni, ac er iddi sôn am bynciau cyfarwydd, mae iddi nifer o elfennau sydd yn ei chodi ymhell uwchlaw plwyfoldeb ystrydebol ac sydd yn ein hatgoffa o rai o ddramâu mawr yr Iwerddon.

Plethwaith a geir yma: cymeriadau cryf a chrwn ag arnynt ddigon o gig a gwaed i fodloni chwant unrhyw actor awchus; triniaeth gall, bwrpasol a meddylgar o iaith bert Sir Benfro – heb or-wneud na syrthio i fagl caricature fel a geir mor aml wrth ddefnyddio acen benodol; cyfeiriadau mynych at chwedloniaeth, crefydd a barddoniaeth – a phob un ohonynt yn eistedd yn dwt yn llif naturiol y ddeialog; ac is-sgôr cerddorol sydd yn cynorthwyo i yrru seicoleg y ddrama.

Mae gan stori’r ddrama nifer o droeon annisgwyl; mewn dwylo llai medrus gallai’r rhain fod yn lletchwith a melodramataidd; ond mae T. James Jones yn eu plygu a’u plethu yn hynod o gelfydd i greu drama sensitif ac arswydus. Ewch ati i’w darllen; na - yn well fyth, ewch ati i’w chynhyrchu, a rhowch wybod i mi, os gwelwch yn dda, er mwyn i mi gael dod i’w gweld.

Jeremy Turner