[neidio i'r prif gynnwys | skip to main content]

Y Fo - Guto

Ar Sêl! | On Sale!

Prîs | Price: £1.00

Prīs Gwreiddiol | R.R.P. £7.00






Ychwanegu i fy Rhestr Fer
Add to My Wish List

Manylion a Disgrifiad y Llyfr | Book Details & Description

  • ISBN: 9780863816529
  • Cyhoeddi Hydref 2000
  • Golygwyd gan Meredydd Evans
  • Fformat: Clawr Meddal, 296 tudalen

Cyfrol gyfoethog yn adlewyrchu doniau a diddordebau amrywiol Guto Roberts (1925-99), yr actor amryddawn a bortreadodd Fo yn y gyfres deledu boblogaidd Fo a Fe gyda Ryan Davies, yn cynnwys cofiant byr, detholiad o'i ddyddiadur a'i lythyrau, caneuon, cerddi ac englynion, ysgrifau ac anerchiadau. 73 o ffotograffau du-a-gwyn.

Adolygiad Gwales
Ychydig iawn o gyfrolau cyffelyb i hon a welir byth eto yn y Gymraeg am ei bod, fel y cyhoedda'n briodol ar y clawr, yn cofio am ‘un o gewri cefn gwlad’, yn olrhain hanes Guto Roberts – un o’r actorion Cymraeg mwyaf dawnus.

Yn Eifionydd y treuliodd Guto ei oes, ac ar wahân i’w addysg yng Nghymreigrwydd Ysgol Gynradd Cricieth a Seisnigrwydd Ysgol Ganolradd Porthmadog, fe sylfaenwyd ei gyfraniadau gan ddiwylliant gwerin y cwmwd. Yn ddiddorol, roedd yna arbenigrwydd hefyd i’r tŷ hynafol o’r ail ganrif ar bymtheg lle’i ganed – sef Isallt Fawr yng Nghwm Pennant – gan mai oddi yno y tarddodd pentwr o Robertiaid a fu’n feddygon adnabyddus ynghyd ag enwogion fel Dafydd y Garreg Wen. A Guto’n ymhyfrydu ei fod yntau o’r un teulu.

Gweithio mewn siopau a gwerthu menyn ledled gwlad y bu am gyfran helaeth o’i oes cyn i’w ddawn fawr naturiol fel actor sicrhau contract iddo gan y BBC. Ac uchafbwynt hynny oedd rhan Ephraim Hughes – Y Fo yn y gyfres gomedi ddigymar Fo a Fe. Yn ei flynyddoedd olaf bu’n gynrychiolydd i Gyhoeddiadau Mei a Gwasg Dwyfor.

Yr oedd yn gyfarwydd â phob modfedd o Eifionydd ac o hanes ei phobl a’u diwylliant, fel y dengys ei gyfrol am y cwmwd a gyhoeddwyd ychydig cyn ei farw. A chyda dyfyniadau o’i weithiau, sy’n grynswth goludog y gyfrol goffa, gwelir cystal hanesydd a llenor a darlledwr a bardd (yn arbennig englynwr) oedd Guto.

Un o’r straeon nas ceir yn y gyfrol yw am ei ymchwiliad i wirionedd y chwedl fod gan Robert ap Gwilym Ddu ferch oedd yn blentyn siawns o un o forynion ei gartre yn y Betws Fawr ar gwr y Lôn Goed. Canfu Guto fod y chwedl yn wir, a’r eneth wedi ymfudo i America a dod yn un o sylfaenwyr capel Moriah yn Utica.

Ar ben popeth, cyflwynodd i’r Archif yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth, tros gant o eitemau gwerthfawr ar ffilm a fideo o ddigwyddiadau yn Eifionydd, sy’n amrywio o angladd Syr Thomas Parry-Williams i bregeth gan Ifor Bowen Griffith a lluniau unigryw Robert Hughes, Uwchlaw’r Ffynnon wrth odre’r Eifl.

John Roberts Williams